رشد گفتار و زبان یکی از بخش‌های مهم تکامل کودک است. تفاوت‌هایی در زمان شروع صحبت کردن کودکان طبیعی است، اما تأخیر قابل توجه یا از دست دادن مهارت‌های گفتاری قبلی نیازمند ارزیابی است.
نقاط عطف گفتار و زبان در سنین مختلف
- تا ۶ ماهگی: کودک معمولاً به صداها واکنش نشان می‌دهد، به چهره‌ها و صداهای آشنا توجه می‌کند و صداهایی مانند غان‌وغون تولید می‌کند.
- تا ۹ ماهگی: معمولاً به نام خود واکنش نشان می‌دهد، صداهای مختلف درمی‌آورد و از هجاهایی مانند «با» و «ما» استفاده می‌کند.
- تا ۱۲ ماهگی: ممکن است یک یا چند کلمهٔ معنادار بگوید، به اشیا یا افراد اشاره کند و دستورهای ساده مانند «بیا» را تا حدی درک کند.
- تا ۱۸ ماهگی: معمولاً چندین کلمهٔ معنادار به کار می‌برد، خواسته‌های خود را با اشاره یا کلمه بیان می‌کند و دستورهای ساده را می‌فهمد.
- تا ۲ سالگی: معمولاً دست‌کم حدود ۵۰ کلمه می‌داند و از عبارت‌های دوکلمه‌ای مانند «آب بده» استفاده می‌کند. گفتار او باید برای والدین تا حدی قابل فهم باشد.
- تا ۳ سالگی: معمولاً جمله‌های کوتاه و چندکلمه‌ای می‌سازد، سؤال می‌پرسد و بخش زیادی از صحبت‌های او برای افراد ناآشنا قابل فهم است.
- تا ۴ سالگی: معمولاً جمله‌های کامل‌تری به کار می‌برد، داستان‌های ساده را تعریف می‌کند و بیشتر صحبت‌های او برای دیگران قابل فهم است.
- تا ۵ سالگی: معمولاً می‌تواند با جمله‌های منسجم صحبت کند، رویدادها را توضیح دهد و در گفت‌وگو مشارکت کند؛ هرچند ممکن است برخی صداها هنوز به‌طور کامل صحیح تلفظ نشوند.
این سنین تقریبی هستند و تفاوت‌های فردی میان کودکان طبیعی است. بااین‌حال، اگر کودک در هر سنی به‌طور واضح از همسالان خود عقب‌تر است، مهارت‌های قبلی خود را از دست داده، به صداها یا نام خود واکنش نشان نمی‌دهد، دستورهای متناسب با سن را درک نمی‌کند یا ارتباط چشمی و اجتماعی مناسبی ندارد، بهتر است ارزیابی او به تعویق نیفتد.
ارزیابی معمولاً شامل بررسی رشد و تکامل، شنوایی، مهارت‌های ارتباطی و زبان است و در صورت نیاز، کودک برای ارزیابی تخصصی‌تر به گفتاردرمانگر یا سایر متخصصان ارجاع می‌شود.
تشخیص و مداخلهٔ زودهنگام می‌تواند به بهبود مهارت‌های ارتباطی و گفتاری کودک کمک کند.